![از کجا بفهمیم سرطان معده داریم؟ از کجا بفهمیم سرطان معده داریم؟](/Content/AttachFile/b0da8414-432d-4233-b57b-8d51e153f436.jpg)
سرطان معده در نتیجه رشد غیرعادی سلولهای جداری معده و ایجاد تودهای بدخیم بروز میکند. بیش از 90درصد تومورهای عامل سرطان معده آدنوکارسینوم هستند، به این معنی که تا جدار درونی معده (مخاطها) پیشروی میکنند. این بیماری رشد آرامی دارد و بهندرت ممکن است پیش از 50 سالگی دیده شود. ممکن است تومور سرطانی مدت طولانی در بخشی از معده بدون تکثیر باقی بماند سپس به دیگر بخشهای جدار معده برسد و اندامهای نزدیک معده مانند پانکراس، کولون و طحال را درگیر یا اینکه از طریق خون یا سیستم لنفاوی به اندامهایی مانند ریه و کبد سرایت کند.
به گزارش «بهپو»، سرطان معده دومین عامل فوت ناشی از سرطان در دنیاست که در مردان شیوع بالاتری دارد. کشورهای ژاپن (1 نفر از هر 1000 نفر)، چین، کره، ایرلند و شیلی بالاترین آمار بیماری را دارند. این بیماری چهارمین عامل مرگومیر در اروپا بود که طی 20 سال گذشته با توجه به بهبود سطح زندگی، شیوههای نوین نگهداری مواد غذایی (کنار گذاشتن روشهای نمکسود و...) و پیشرفتهای درمانی کاهشیافته است.
شناخت عوامل خطر بیماری، بهخصوص زمینه ژنتیک و ابتلا به عفونتهای دستگاه گوارش میتواند به تشخیص سریع بیماری کمک کند که روند درمان را سرعت میبخشد. توصیه میشود افرادی با این شرایط حتما در صورت بروز علائم هشداردهنده به پزشک متخصص مراجعه کنند تا با انجام اندوسکوپی بهعنوان روشی ساده، موثر و کمخطر از بروز احتمالی بیماری مطمئن شوند.
بیشتر بخوانید: سرطان معده در ایران
علل و عوامل زمینهساز سرطان معده
گرچه هنوز علت دقیق بیماری تشخیص داده نشده، اما به نظر میرسد بسیاری از عوامل با منشاء غذایی نقش بسزایی در این سرطان دارد.
مهمترین عامل خطر در جوامع غربی، التهاب مزمن مخاطهای معده ناشی از هلیکوباکتر پیلوری است که نخستین عامل زخم معده نیز محسوب میشود. البته توجه داشته باشید در بسیاری موارد این بیماری زمینهساز سرطان نیست. عوامل خطر عبارتند از:
● زندگی در جوامعی با شرایط اجتماعی- اقتصادی ناپایدار و کاربرد روشهای سنتی نگهداری مواد غذایی مانند نمکسود و دودی کردن
● افزایش سن (پس از 50 سالگی)
● استعمال دخانیات
● مصرف طولانیمدت گوشتها و ماهیهای نمکسودشده یا ترشیهای سرکه
● رژیم غذایی بدون میوهها و سبزیجات کافی
● مصرف خیلی زیاد نیتراتها و نیتریتها بهعنوان ماده نگهدارنده سوسیس و کالباس
● مواجهه طولانیمدت با بعضیترکیبات شیمیایی و سمی صنعتی مانند لاستیک و سرب
● چاقی
● ابتلای یکی از والدین به سرطان معده
● سابقه جراحی معده
● بعضی بیماریهای نادر مانند پرنیشیوز
● گروه خونی A با احتمال خطر کمی بیشتر نسبت به دیگران
علایم اولیه سرطان معده
سرطان معده در مراحل اولیه بهندرت ممکن است علامت بارز و مشخصی نشان دهد. به همین دلیل تشخیص زودهنگام بیماری مشکل خواهد بود. با این حال ایجاد تومور در معده معمولا با علائمی همراه است که از جمله عبارتند از:
● احساس نفخ و احساس سنگینی معده حتی پس از خوردن کمی غذا
● سوءهاضمه طولانی یا عودکننده
● بیاشتهایی و احساس ناخوشایند نسبت به مواد غذایی
● دردهای شکمی و سوزشهای معده
● کاهش وزن بیدلیل
● حالت تهوع و استفراغ
● اسهال مداوم
● استفراغ خونآلود
● مشکل در بلع غذا
البته شایان ذکر است این علائم الزاما به معنی ابتلا به سرطان معده نیستند و در موارد ناراحتیهای خفیفتر مانند زخممعده یا عفونت ناشی از باکتری نیز دیده میشوند. هدف از معرفی این علائم مراجعه زودهنگام به پزشک و انجام آزمایشهای لازم است تا در صورت ابتلا، بیماری بهموقع تشخیص داده شود.
بیشتر بخوانید: همه چیز درباره آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی
درمان سرطان معده
اقدامات درمان سرطان معده با توجه به مرحله پیشرفت بیماری و اندازه تومور متفاوت است و شامل عمل جراحی، رادیوتراپی و شیمیدرمانی میشود. روش درمان معمولا طی کنفرانس پزشکی از متخصصان گوارش، انکولوژی و جراحی انتخاب میشود. پلان شخصی درمان نیز برای هر بیمار با توجه به شرایط عمومی و وضعیت بیماری در نظر گرفته میشود.
جراحی سرطان معده
جراحی تنها روشی است که امکان جدا کردن تومور و درمان موثرتر را دارد اما در بیشتر موارد برداشتن کامل تومور بهدلیل اندازه آن یا سرایت به دیگر اندامها ممکن نیست. در این موارد درمانهای دیگری برای کاهش پیشرفت بیماری و تسکین علائم تجویز میشود.
در صورتی که تومور سطحی و فقط مخاطهای جدار معده را درگیر کرده باشد، میتوان با روشهای اندوسکوپی در کلینیکهای تخصصی، بافتهای سرطانی را خارج کرد. اگر سلولهای سرطانی بخشهای اطراف معده مانند مری و روده باریک را درگیر کرده باشد، با توجه به وخامت و نوع بیماری ممکن است عمل جراحی باز برای جدا کردن بخشی از بافت سرطانی یا حتی برداشتن کامل معده تجویز شود. البته در موارد سرایت بیماری به دیگر اندامها مانند طحال عمل جراحی وسیعتر و مسلما مشکلتر خواهد بود. پس از عمل جراحی کلی یا بخشی از معده، بیمار میتواند تغذیه معمول را داشته باشد، اما بهدلیل محدودیت توانایی معده یا نبود آن لازم است تحتنظر پزشک برخی توصیهها را رعایت کند. بهعنوان مثال غذای این بیماران نباید سنگین و پرحجم باشد و در چند وعده سبکتر میل شود. همچنین بعضی مکملهای غذایی مانند ویتامین B12 برای این افراد ضروری خواهد بود.
بیشتر بخوانید: زندگی پس از برداشتن قسمتی از اعضای گوارشی، چگونه ادامه پیدا می کند؟
شیمیدرمانی
معمولا شیمیدرمانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی در این بیماری تجویز میشود. در مورد سرطان موضعی معده، امکان دارد پزشک پیش از عمل جراحی برای کاهش اندازه تومور و برداشتن بهتر تومور شیمیدرمانی تجویز کند. البته شیمیدرمانی پس از عمل، 6 تا 8 هفته بعد نیز برای کاهش خطر عود بیماری انجام میشود.
در صورت دستاندازی یا عدم امکان جراحی، شیمیدرمانی روش اصلی است که هدف از انجام آن کاهش پیشرفت بیماری، تسکین علائم و بهبود کیفیت زندگی بیمار خواهد بود.
شیمیدرمانی ممکن است به روش خوراکی یا داخلوریدی تجویز شود. داروهای خوراکی به سلولهای سرطانی حمله میکنند اما به بعضی سلولهای سالم نیز آسیب میزنند. برای اینکه بدن فرصت جبران قوای تحلیلرفته را داشته باشد، شیمیدرمانی بهصورت دورهای تجویز میشود. این روش درمانی با عوارض متعددی همراه است که حالت تهوع، استفراغ، خستگی، کاهش اشتها، ریزش موها و خطر فزاینده ابتلا به عفونت مهمترین آنهاست.
بیشتر بخوانید: آنچه که در شیمی درمانی اتفاق می افتد
رادیوتراپی یا پرتودرمانی
پرتودرمانی در موارد محدودی برای سرطان معده انجامپذیر است که هدف از آن نابودی سلولهای سرطانی با حداقل آسیب به بافتهای سالم است. گاهی اوقات پیش از عمل جراحی اما معمولا پس از آن، بهصورت منفرد یا همراه با شیمیدرمانی انجام میشود. پرتودرمانی میتواند به تسکین درد ناشی از پیشرفت سرطان در موارد بدخیم کمک کند.
این روش درمانی مبتنی بر انتقال پرتوهای یونیزهکننده به محل مشخصی از بدن است تا سلولهای سرطانی را نابود کند. این پرتوها نیز مانند دیگر پرتوهای با انرژی بالا به سلولهای سالم آسیب میزند و عوارض کم و بیش جدی با توجه به وضعیت بیمار دارد. پس از انجام پرتودرمانی ممکن است بیمار احساس خستگی کند یا دچار قرمزی و حساسیت در قسمت تحت تابش شود. پرتودرمانی برای سرطان معده ممکن است با اسهال، سوءهاضمه و تهوع همراه باشد. عوارض جانبی پرتودرمانی پس از اتمام دوره درمان و با بازسازی سلولهای سالم رفع میشوند.
بیشتر بخوانید: با عوارض جانبی پرتو درمانی آشنا شوید
نقش تغذیه در پیشگیری از سرطان معده
به گزارش «بهپو» و به نقل از «هفته نامه سلامت»، تغذیه نقش محافظ در برابر خطر سرطان معده دارد و با رعایت چند نکته ساده میتوان از بروز این بیماری پیشگیری کرد:
● تغذیه سرشار از فیبر
● غلات سبوسدار
● برنامه غذایی سرشار از میوهها و سبزیجات
● ویتامین C
● دریافت کافی کاروتنوئیدها (ویتامین A)
● دریافت سلنیوم